„Lepiej zapobiegać, niż leczyć”
Profilaktyka zaburzeń – także tych w sferze emocjonalnej i funkcjonowania społecznego – jest dziś fundamentem opieki lekarskiej nad dziećmi. Czynnikiem, który skutecznie stymuluje harmonijny rozwój dziecka jest wspólne czytanie i rozmowa już od urodzenia.
Zaproszenie środowiska medycznego do systemowego rekomendowania rodzicom
i opiekunom czytania na głos i rozmowy z dzieckiem już od pierwszych chwil życia to cel programu „Książka na Receptę. Recepta na sukces”, realizowanego przez Fundację Powszechnego Czytania. Organizatorzy przekonują, że temat czytania nie należy tylko do obszaru kultury i edukacji, ale także, a patrząc na temat z punktu widzenia rozwoju – przede wszystkim – stabilności, zdrowia i dobrostanu.
„Zarówno w Polsce jak i na świecie największe inwestycje w rozwój obywatela zaczynają się
w okresie szkolnym, edukacja publiczna jest tym momentem. Tymczasem wykres neuroplastyczności naszych mózgów, czyli ich „gotowości” na rozwój, pokazuje, że największe efekty rozwojowe moglibyśmy osiągnąć wspierając rodziny w ich „pracy” z dziećmi
w pierwszych latach od urodzenia. Dlatego rola środowiska medycznego jest właściwie niezastąpiona – bo to lekarze, położne i pielęgniarki widzą się z młodymi rodzicami i są dla nich bardzo ważnymi autorytetami” – mówi Maria Deskur, prezes Fundacji Powszechnego Czytania.
Pediatria przyszłości
Długofalowym celem inicjatywy jest wypracowanie w rodzinach w Polsce nawyku czytania
i rozmowy z dziećmi od niemowlęctwa. Dane naukowe wskazują, że mają one ważny wpływ na ich rozwój – emocjonalny, intelektualny i społeczny.
„Współczesna pediatria coraz częściej podkreśla, że zdrowie dziecka to nie tylko profilaktyka
i leczenie chorób, ale także troska o jego rozwój intelektualny i emocjonalny. Wspieranie dobrostanu najmłodszych wymaga uwzględnienia tych aspektów, które odgrywają równie istotną rolę. Rekomendacje lekarzy dotyczące czytania oraz inicjatywa „Książka na Receptę” stanowią ważne kroki w kierunku nowoczesnego podejścia do pediatrii. Polskie Towarzystwo Pediatryczne aktywnie promuje takie działania, uznając je za niezbędne dla zdrowia dzieci. Zaleca również, by lekarze zwracali uwagę na znaczenie czytania w rozwoju najmłodszych, traktując je jako istotny czynnik wspierający ich dobrostan psychiczny i emocjonalny. Zaangażowanie pediatrów, którzy na co dzień opiekują się małymi pacjentami, może znacząco wpłynąć na postrzeganie czytania jako inwestycji w zdrowie dziecka.” – zaznacza prof. Teresa Jackowska, prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, które objęło patronat nad programem „Książka na Receptę. Recepta na Sukces”.
Autorytet lekarzy
Założeniem programu jest nie tylko zaproszenie lekarzy do rekomendowania czytania, ale także dostarczenie odpowiedniego wsparcia dla środowiska medycznego do wprowadzenia takiej interwencji podczas wizyt. Elementem Książki na Receptę jest dostarczenie do gabinetów książek, które są przekazywane pacjentom wraz z materiałami edukacyjnymi dla rodziców i opiekunów.
11 kwietnia 2025 r. w Bibliotece Narodowej odbędzie się organizowana przez FPC Konferencja poświęcona wpływowi czytania na zdrowie i rozwój dzieci. Międzynarodowe grono ekspertów przedstawi badania i doświadczenia z tym związane. W wydarzeniu mogą wziąć udział lekarze rodzinni, pediatrzy, a także przedstawiciele innych specjalizacji. Szkolenie rekomendowane jest także pielęgniarkom i położnym oraz nauczycielom i bibliotekarzom szkół i bibliotek przyszpitalnych.
Jednym z prelegentów będzie profesor Paul Wise, wykładowca pediatrii na Wydziale Neonatologii i Medycyny Rozwojowej oraz Polityki Zdrowotnej na Uniwersytecie Stanforda, autor licznych publikacji na temat zdrowia dzieci i rozwoju społecznego oraz współtwórca programów badawczych dotyczących profilaktyki zdrowotnej najmłodszych. Profesor Wise przybliży temat kształtu polityki zdrowotnej w kontekście opieki pediatrycznej. Wśród ekspertów przewidziani są także prof. Barry Zuckerman (Boston Medical Center), prof. Maryanne Wolf (UCLA), prof. Ewa Haman (Uniwersytet Warszawski), lek. Monika Działowska (blog medyczny @pediatranazdrowie). Szczegółowa agenda dostępna na: https://www.ksiazkanarecepte.pl/szkolenie/
„W mojej praktyce lekarskiej już od kilku lat zachęcam rodziców do czytania dzieciom. Realny wpływ głośnego czytania na zdrowie małych pacjentów na wczesnym etapie rozwoju potwierdzają badaniami pediatria, psychologia, neurologia i psycholingwistyka, ale kiedy zaczniemy robić to samemu widzimy efekty na własne oczy. Wprowadzenie przepisywania czytania „na receptę” jest możliwe w polskich gabinetach. Wymaga mniej czasu niż mogłoby się wydawać. Zapraszam na konferencję i warsztaty jej towarzyszące, które pokażą, jak i po co to robić.” – zaznacza lek. Magdalena Ossolińska, pediatra, kierowniczka merytoryczna programu Książka na Receptę, która już od 2019 roku rekomenduje czytanie podczas wizyt
w szpitalu i w przychodni.
Czytanie dotyczy nas wszystkich
Włączanie czytania jako elementu profilaktyki zdrowia to inwestycja w przyszłość obywateli, dlatego wzbudza zainteresowanie decydentów. Osiąganie realnej zmiany już dziś poprzez wspieranie dobrostanu pacjentów, ale także cel długofalowy – wspieranie kompetencji
i życiowych szans, rozwijanie pełnego potencjału jednostek, które stymuluje regularna lektura i nawyk czytania dla przyjemności to silne motywatory do inwestowania w promocję czytelnictwa. Zabrze już od 2023 roku pracuje nad czytelnictwem w wydziale zdrowia, a nie tylko kultury. W warmińsko-mazurskim decyzją marszałka województwa wprowadzana jest właśnie taka strategia.
„Współpraca na rzecz promocji czytania jest ważna i wymaga odejścia od schematycznego myślenia na temat jego roli w naszym życiu. „Książka na Receptę” włącza nieoczywiste – choć tylko na pozór – środowisko w zapraszanie do świata książki. Co ważne, wykorzystuje siłę autorytetu, pokazuje realny wpływ czytania, ale też uwidacznia powód, dla którego powinniśmy w promocję czytania inwestować.” – podkreśla Joanna Piekarska, z Biblioteki Narodowej, będącej gospodarzem i współorganizatorem tegorocznego szkolenia
i warsztatów.
Konferencja będąca częścią programu odbędzie się 11 kwietnia w Bibliotece Narodowej
w Warszawie. Udział w niej jest bezpłatny, certyfikowany punktami edukacyjnymi OIL.
Szczegóły programu Książka Na Receptę: https://www.ksiazkanarecepte.pl/
Organizator programu: Fundacja Powszechnego Czytania, Biblioteka Narodowa
Partnerzy programu: Polskie Towarzystwo Pediatryczne, Okręgowa Izba Lekarska
w Warszawie, Medycyna Praktyczna, Medelight, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Puls Miesięcznik OIL w Warszawie, Narodowe Centrum Kultury, NPRCZ2.0, Instytut Książki
Konferencja i warsztaty „Książka na Receptę” zostały dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
