Z okazji Międzynarodowego Dnia Klowna Fundacja Czerwone Noski przypomina, kim jest klown medyczny i dlaczego jego obecność w szpitalu realnie wspiera proces leczenia dzieci. Choć czerwony nos to symbol humoru, rola klowna medycznego jest głęboko terapeutyczna i opiera się na wiedzy z zakresu psychologii, sztuki i pracy z emocjami.
Klown medyczny – profesjonalny towarzysz dziecka w chorobie
Klowni medyczni Czerwonych Nosków to zawodowi artyści: aktorzy, muzycy, komicy i improwizatorzy. Każdy dołączający do Fundacji artysta jest zobowiązany do zdobycia Certyfikatu Profesjonalnego Klowna Medycznego, na który składa się 560 godzin szkoleń i warsztatów z 5 dziedzin: psychologii, socjologii, sztuki klowningu, komunikacji oraz podstaw medycznych. Pracują na oddziałach szpitalnych, w gabinetach zabiegowych, podczas rezonansu magnetycznego, a nawet na blokach operacyjnych. Ich zadaniem jest redukcja stresu, lęku i napięcia poprzez humor, uważność i indywidualny kontakt z dzieckiem oraz wsparcie rodziców i personelu medycznego.
Dlaczego klown?
Klown jako postać wywodzi się z tradycji teatralnych i cyrkowych, w których od wieków pełnił rolę „mądrego głupca” – kogoś, kto poprzez humor i nieporadność potrafi ujawnić prawdę o ludzkich emocjach. Klown to przede wszystkim postać charakteryzująca się wysoką wrażliwością, otwartością, uważnością i dystansem do siebie i świata. Klown nie ośmiesza innych – śmieje się z siebie, tworząc przestrzeń bezpieczeństwa i bliskości. Ta figura pozwala dziecku zająć pozycję eksperta: klown „wie mniej”, myli się, daje się prowadzić, dzięki czemu wzmacnia sprawczość i pewność siebie małego pacjenta. Właśnie dlatego klowning medyczny tak skutecznie wspiera dzieci w obliczu lęku i niepewności. Humor zmniejsza niepokój, napięcie, stres, depresję i samotność; poprawia poczucie własnej wartości; przywraca nadzieję i energię. Zabawowe podejście daje możliwość szukania przyjemności i tworzenia warunków do jej doświadczania. To nieoceniony lek dla osób w depresji, które nie wierzą już, że może je spotkać coś dobrego – mówi Anna Olejnik, psycholożka i psychoterapeutka.
Klown medyczny – niezbędne ogniwo w służbie zdrowia
Klown medyczny jest łącznikiem między personelem medycznym a pacjentem. Oswaja szpitalną rzeczywistość, wspiera personel medyczny w trakcie przeprowadzanych badań, zmniejsza strach i stres związany z hospitalizacją.
Jak mówi Marta Tulińska Kierownik Zakładu Psychologii oraz Pełnomocnik ds. Praw Pacjenta Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu – obecność Czerwonych Nosków w realny sposób pomaga dzieciom w radzeniu sobie ze stresem, związanym z hospitalizacją. Badania naukowe potwierdzają skuteczność takich niefarmakologicznych sposobów łagodzenia lęku jak – zabawa, humor, uśmiech i życzliwość. Dzieci mogą doświadczyć pozytywnych emocji i na chwilę oderwać się od nierzadko przykrych i trudnych doświadczeń szpitalnych. Śmiech pełni funkcję nie tylko poprawiającą nastrój, ale też pomaga rozładować napięcie, regulować emocje – nie tylko dziecka, ale też rodzica, czy opiekuna. Obecność Klownów może realnie przyczyniać się do poprawy komfortu pacjenta i jego opiekuna, zmniejszyć lęk i dzięki temu w niektórych sytuacjach nawet skrócić czas hospitalizacji – dodaje.
Dlaczego działa humor?
Śmiech to nie tylko emocja, lecz złożona reakcja fizjologiczna uruchamiająca procesy korzystne dla zdrowia: zwiększa produkcję „hormonów szczęścia” – dopaminy, serotoniny, melatoniny i endorfin odpowiedzialnych za poprawę nastroju, uśmierzanie bólu i obniżanie poziomu stresu; równocześnie redukuje hormony stresu, takie jak adrenalina, noradrenalina i kortyzol, chroniąc organizm przed ich negatywnymi skutkami. Wzmacnia odporność, podnosząc aktywność komórek immunologicznych, poprawia wydolność oddechową dzięki większej wymianie tlenu, wspiera układ krążenia poprzez rozszerzenie naczyń i uspokojenie pracy serca, a jednocześnie aktywuje nawet 240 mięśni, poprawiając ukrwienie tkanek, pracę przepony i trawienie. Humor odwraca uwagę od trudnych procedur, ułatwia współpracę z personelem i poprawia atmosferę na oddziale. Dzieci, które doświadczają pozytywnych emocji, są spokojniejsze, czują się bezpieczniej i lepiej znoszą leczenie.
Fundacja Czerwone Noski od 2012 roku wspiera dzieci w szpitalach i hospicjach, seniorów w domach pomocy społecznej oraz ofiary kryzysów humanitarnych. W 2025 roku Czerwone Noski dotarły z indywidualnymi wizytami do ponad 21 000 dzieci w szpitalach w całej Polsce. Wszystkie programy Fundacji łączy wspólne hasło: W śmiechu nadzieja. Fundacja poprzez działania profesjonalnie przygotowanych artystów – klownów medycznych wspiera emocjonalnie i minimalizuje stres u dzieci i dorosłych na oddziałach szpitalnych od onkologii po rehabilitację, w gabinetach zabiegowych, w trakcie badań rezonansem magnetycznym. Jako jedyna fundacja w Polsce wspiera dzieci na blokach operacyjnych. Klowni medyczni codziennie odwiedzają małych pacjentów w 10 szpitalach w 7 miastach w Polsce w tym w Centrum Zdrowia Dziecka – największym polskim szpitalu pediatrycznym. Fundacja wspiera swoimi działaniami seniorów przebywających w domach pomocy społecznej. Od 2019 roku prowadzi program Humor w Medycynie adresowany do personelu medycznego, w którym pokazuje, jak w prosty sposób zbudować pozytywną relację z pacjentem. https://www.czerwonenoski.pl/
