Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera opisał metody identyfikacji łagodnych zaburzeń funkcji poznawczych u pracowników w trakcie badań profilaktycznych. Stwierdzenie takich zaburzeń może uniemożliwiać rozpoczęcie lub dalsze wykonywanie obowiązków na stanowiskach wymagających wysokiej sprawności umysłowej.
Wykrywanie zaburzeń podczas badań profilaktycznych
Łagodne zaburzenia funkcji poznawczych często wiążą się z wiekiem, jednak mogą również sygnalizować początek zaburzeń demencyjnych. Wynikają z obniżenia funkcji poznawczych w wyniku uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. U osób młodszych przyczyny mogą być inne – od podłoża genetycznego, przez powikłania chorób przewlekłych, takich jak wieloletnia cukrzyca czy zaburzenia tarczycy, aż po przebyte urazy czaszkowo-mózgowe.
Szczególną uwagę należy poświęcić stanowiskom decyzyjnym, pracy pod presją czasu, obsłudze maszyn, pojazdów czy pracy na wysokościach. W takich sytuacjach rozpoznanie zaburzeń neuropoznawczych może stanowić przeciwwskazanie do kontynuowania pracy, zwłaszcza w środowisku narażonym na czynniki neurotoksyczne.
Narzędzia przesiewowe i diagnostyka
Choć nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa, w przypadku podejrzenia problemów u pracownika można zastosować testy przesiewowe. Jednym z łatwo dostępnych narzędzi jest Test Rysowania Zegara (TRZ) w wersji Sunderlanda. Badanie to pozwala ocenić orientację wzrokowo-przestrzenną, praksję konstrukcyjną oraz zdolność do abstrakcyjnego myślenia.
Drugim powszechnie stosowanym narzędziem jest krótka ocena stanu psychicznego (MMSE). Test ten bada orientację w czasie i miejscu, pamięć świeżą, uwagę, zdolność do liczenia oraz funkcje językowe. Przy interpretacji wyników należy jednak uwzględnić wykształcenie pracownika. Wynik uznawany za normę u osób o mniejszym poziomie wykształcenia może wskazywać na konieczność pogłębienia diagnostyki w kierunku wczesnego stadium otępienia u osób z wyższym wykształceniem.
Profilaktyka i dostosowanie stanowiska pracy
Profilaktyka pierwotna obejmuje edukację w zakresie prozdrowotnego stylu życia. W ramach profilaktyki drugorzędowej zaleca się stosowanie narzędzi przesiewowych w celu wczesnego wykrywania zaburzeń. W przypadku wysunięcia podejrzenia zaburzeń neuropoznawczych pacjenta należy skierować do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej i/lub opieki specjalistycznej (psychologicznej, psychiatrycznej, neurologicznej) w celu wykrycia przyczyny i wdrożenia odpowiedniego postępowania terapeutycznego.
Pracownik może pozostać na swoim stanowisku, o ile stan nie zagraża bezpieczeństwu jego i otoczenia, a czynniki neurotoksyczne nie pogorszą zdrowia. Jednocześnie ocena jakości wykonywanej pracy pozostaje w gestii pracodawcy i nie jest podstawą do wydania orzeczenia o przeciwwskazaniach zdrowotnych.
Współpraca z pracodawcą
Lekarz medycyny pracy może doradzać pracodawcy w kwestii dostosowania stanowiska pracy do potrzeb pracownika. W przypadku łagodnych zaburzeń poznawczych związanych z wiekiem warto rozważyć modyfikacje w organizacji pracy. Można to osiągnąć poprzez zapewnienie jasnych instrukcji, wsparcia technicznego, aktywnego mentoringu lub dostosowanie fizycznego stanowiska pracy. Takie działania mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa i poprawę jakości wykonywanych zadań.
Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera zaprasza do skorzystania z bezpłatnych konsultacji ekspertów dotyczących zdrowia, bezpieczeństwa i aktywności zawodowej pracowników w różnym wieku. Zapisy dostępne są pod adresem: https://pracanazdrowie.pl/konsultacje/
Źródło: Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera / PAP MediaRoom
Fot. tohirxr90 / Freepik









