Franczyzodawca nie może narzucać swoim partnerom handlowym
sztywnych i minimalnych cen towarów. Taką praktykę stosowała spółka
Sfinks Polska w sieciach restauracji Sphinx. Na przedsiębiorcę została
nałożona kara w wysokości ponad 464 tys. zł
Umowy franczyzowe są jedną z form współpracy pomiędzy przedsiębiorcami.
W zamian za świadczenie finansowe jedna ze stron otrzymuje prawo do
korzystania m.in. z nazwy handlowej drugiej, jej znaku towarowego lub
usługowego, metod prowadzenia działalności gospodarczej czy wiedzy
technicznej. Franczyzodawca może udzielać swojemu kontrahentowi
instrukcji działania, jednak franczyzobiorcy działają na własny rachunek
i ryzyko. Oznacza to, że zabronione jest narzucanie im sztywnych lub
minimalnych cen odsprzedaży produktów, podobnie jak w przypadku innych
wertykalnych porozumień pomiędzy podmiotami gospodarczymi. Takie
praktyki uznawane są za jedne z najcięższych naruszeń prawa konkurencji.
Negatywne konsekwencje niedozwolonych porozumień zawieranych przez
przedsiębiorców mają wpływ na zachowania konkurentów oraz sytuację
konsumentów – przede wszystkim na utratę dostępu do ofert zróżnicowanych
pod względem cen.
W grudniu 2012 r. Prezes UOKiK wszczęła postępowanie, w którym
przeanalizowane zostały umowy stosowane przez spółkę Sfinks Polska oraz
zasady, na podstawie których działa zarządzana przez nią sieć
restauracji Sphinx. Pod tą marką działa 91 placówek, z czego 46 to
restauracje franczyzowe, prowadzone przez niezależnych przedsiębiorców.
Przeprowadzone postępowanie wykazało, że spółka zobowiązuje franczyzobiorców do stosowania sztywnych cen sprzedaży produktów w sieci restauracji Sphinx. Nie
mogą oni również stosować akcji promocyjnych bez uprzedniej zgody
Sfinks Polska. Porozumienie trwa nieprzerwanie od 2000 r. W tym czasie
przedsiębiorcy nie mogli stosować innych cen niż ustalone ze spółką
Sfinks Polska. Za złamanie zasad porozumienia groziły kary umowne, a
nawet możliwość rozwiązania umowy.
Skutki porozumienia są odczuwalne również przez konsumentów, którym
ograniczono możliwość zakupu w restauracjach sieci Sphinx po cenach
niższych niż odgórnie narzucone.
Za udział w porozumieniu ograniczającym konkurencje grozi kara
finansowa w maksymalnej wysokości do 10 proc. przychodu osiągniętego w
roku poprzedzającym wydanie decyzji. Za zawarcie porozumienia
ograniczającego konkurencję na spółkę Sfinks Polska została nałożona kara finansowa w wysokości 464 228,92 zł.
Prezes Urzędu nakazała również zaprzestania stosowania niedozwolonej
praktyki. Decyzja nie jest ostateczna, przysługuje od niej możliwość
odwołania do sądu.
Decyzja UOKiK dotycząca ustalania cen w umowach franczyzowych
jest jedną z niewielu wydanych dotychczas przez europejskie organy
antymonopolowe. Warto jednak podkreślić, że nie oznacza ona
zakwestionowania takiej formy współpracy pomiędzy przedsiębiorcami,
która jest dozwolona, jednak zgodnie z prawem antymonopolowym podmioty
gospodarcze prowadzące działalność na własny rachunek powinny mieć
swobodę w samodzielnym kształtowaniu polityki cenowej. Dlatego też
franczyzodawcy nie mogą ustalać stawek minimalnych i sztywnych, jakie
mogą stosować ich partnerzy handlowi. Zgodne z prawem jest natomiast
rekomendowanie określonych cen, pod warunkiem, że nie są one wiążące
dla franczyzobiorcy. Dozwolone jest również ustalenie maksymalnych
stawek, o ile sprzedawca może bez konsekwencji oferować konsumentom
tańsze produkty lub usługi.
Źródło:UOKiK
